Een en ander

Het tijdschrift De boekenwereld is gewijd aan (de geschiedenis van) boeken, prenten en ander bijzonder drukwerk. Doorgaans is er een relatie – direct of indirect – tussen Nederland en de behandelde onderwerpen in het blad. De boekenwereld bestaat sinds 1984 en verschijnt vier keer per jaar; elk nummer telt bijna 100 bladzijden. De opzet is tegenwoordig als volgt: er is een algemeen gedeelte in het blad, en een themadeel. Dat themadeel is helemaal gewijd aan een bepaald onderwerp of een speciale collectie of soort boeken. En de verantwoordelijkheid voor dat themadeel ligt bij een specifieke erfgoedinstelling; per nummer is dat telkens een andere. Die instelling heeft daarmee de gelegenheid om aandacht te vestigen op een evenement, zoals een jubileum of tentoonstelling. Het blad is dan idealiter ook een mooi geschenk voor vrienden of relaties.   Het eerste Boekenwereld -nummer van 2026 was gewijd aan de bibliotheek van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap : een organisatie di...

Op 16 mei 2026 overleed literatuurhistoricus en margedrukker Nop Maas: hij was 76 jaar oud en al enige tijd ziek. In publicaties in reactie op zijn dood, ging het voornamelijk over Gerard [Kornelis van het] Reve. Dat is begrijpelijk maar ook jammer. Nop Maas deed zoveel meer. Aan het contact met Nop Maas heb ik niets dan goede herinneringen. Kende ik hem goed? Dat mag ik niet zeggen. Het meest intensief ging ik met ‘m om toen ik hem in de jaren negentig opvolgde als redacteur van het tijdschrift Over Multatuli , samen met Chantal Keijsper. Nop was scherpzinnig en slagvaardig. Immer keek hij met pretoogjes, wat hij zei leek steeds gepaard te gaan met nauw verholen spot. En toch: het vertrouwen dat hij schonk was indrukwekkend.  Op zijn best was Maas, door op basis van onderzoek en authentiek bronnenmateriaal publicaties te verzorgen die verrasten, amuseerden en inspireerden. Voorbeelden daarvan zijn boeken over Multatuli, over seksboeken en seks in de letteren in de 19 de eeuw en...

In de Koninklijke Bibliotheek ging het op vrijdag 15 mei 2026 over literatuur door vrouwen. En dan ook nog eens uit de periode vóór 1800. Een vijftigtal bezoekers, onder wie ook enkele mannen, waren erop afgekomen. Fleur Speet fungeerde op aanstekelijk wijze als gastvrouw en presentatrice. Zij vervulde deze rol mede vanuit de context van Fixdit . “Het schrijverscollectief Fixdit streeft naar meer diversiteit in de canon en de literaire wereld. Door o.a. acties, essays, open brieven en gesprekken wil Fixdit het bewustzijn over genderongelijkheid in de letteren vergroten en de canon uitbreiden met werk van belangrijke vrouwelijke auteurs,” aldus de website. In gesprek met diverse gasten kwamen verschillende inzichten en standpunten naar voren. Zo zei Manon Uphoff dat ze graag in het onderwijs meer aandacht zou zien voor bepaalde stromingen en schrijfsters, in de veronderstelling dat scholieren dan eerder kennismaken met werk van relevante figuren. Uphoff noemde als voorbeeld voor zic...

Het ultieme vestzaktheater in ons land is het TorpedoTheater in het centrum van Amsterdam: met ca. veertig bezoekers is het afgeladen vol. Op 11 mei 2026 had daar weer een bijeenkomst plaats in de reeks ‘Biografie op de bühne’. Middels twee vraaggesprekken vindt nadere oriëntatie plaats op het genre, één met de auteur van een reeds verschenen biografie en één met een schrijver die nog doende is met het project. Als eerste ondervroeg presentator Eric Palmen de schrijfster en literair criticus Margot Dijkgraaf . Zij publiceerde een boek over madame De Staël (eigenlijk Anne-Louise Germaine Necker, barones van Staël-Holstein, 1766-1817). Haar duizelingwekkende veelheid aan eigenschappen, contacten, belevenissen, reizen en publicaties balde samen tot één kwalificatie: ze was de enige vrouw voor wie Napoleon bang was. Margot Dijkgraaf noemde De Staël de moeder van het liberalisme. Relevant is zij ook nu nog voor ons, omdat De Staël vóór alles pleitbezorgster was van vrijheid: persoonlijk...

De geanimeerde boekpresentatie in Leiden op 30 april 2026 draaide om Philipp Franz von Siebold (1796-1866). Von Siebold was van 1823-1829 als arts werkzaam op de VOC-factorij Deshima, het befaamde kunstmatige eilandje in de haven van Nagasaki. Deze Nederlandse handelspost was ruim twee eeuwen lang de enige mogelijkheid tot contact met de rest van de wereld voor Japan en de Japanners – en omgekeerd. Japanmuseum Sieboldhuis aan het Rapenburg in Leiden.   Het klinkt exotisch, maar de Nederlanders op Deshima waren aan een strikt regime onderworpen en wat overheerste was eigenlijk verveling. Omdat Von Siebold de geldende regels overtrad kwam hij in grote moeilijkheden, wat hem ten slotte te staan kwam op verbanning uit Japan. Hij keerde naar Europa terug met een schat aan kennis en aantekeningen, en grote verzamelingen Japonica. Veel van dit materiaal is in Leiden bewaard gebleven, bij onder meer Naturalis, het Wereldmuseum en de Leidse universiteitsbibliotheek.   Von Siebold w...

Op vrijdag 24 april 2026 werd mij anderhalf uur de vloer gegund om te praten over schrijver, dichter, criticus en essayist E. du Perron (1899-1940). En over boeken van Du Perron, het verzamelen ervan, de lectuur, en wat dat voor mij betekend heeft. Dit gebeurde op uitnodiging van de Vereniging Vrienden van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag - voor de gelegenheid uitgebreid met enkele Vrienden van Huis van het Boek, voor sommigen beter bekend als 'Meermanno'.  Het was een voorrecht om op dit verzoek in te gaan, meer dan vijfendertig jaar nadat ikzelf op de KB mijn loopbaan begon. Het contact toen was tot stand gekomen via diezelfde E. du Perron. Ik had me, student nog, aangemeld als vrijwillig medewerker aan de productie van de Brieven -editie van Du Perron. Dat bracht me in contact met de KB. Die instelling bewaart namelijk een unieke Du Perron-collectie, oorspronkelijk uit het bezit van A.A.M. Stols (1900-1973), met wie Du Perron vanaf 1925 tot aan zijn dood vriendschappel...