Eten of lezen?

Op 17 juli 1901 werd in Arnhem Jan Nowee geboren. Hij werd leraar in Den Haag, en hij merkte dat zijn leerlingen interesse hadden voor jeugdboeken met een avontuurlijke inslag. Omdat die niet voorhanden waren – of omdat ze niet voldeden aan Nowee’s eisen – besloot hij er zelf een te schrijven en dat werd het boek Arendsoog. Het bleek een schot in de roos: in de loop der jaren publiceerde de katholieke uitgeverij Malmberg uit Den Bosch nog achttien andere delen uit de Arendsoog-reeks.

De morgen, 23 november 1935.

De boeken werden bijzonder populair: ze werden regelmatig herdrukt en er volgden zelfs enkele vertalingen. En krachtige impuls bij deze ontwikkeling was een Arendsoog-hoorspel, dat op de radio te horen was. Belangrijk was ook dat de boeken voldeden aan voorwaarden van de Rooms-Katholieke kerk, die in de eerste helft van de 20^ste eeuw enorme invloed had op het geestelijk leven. Geen wonder dan ook, dat Arendsoog-boeken vooral populair waren bij jongens en meisjes in Noord-Brabant en Limburg.  

J. Nowee overleed plotseling op 58-jarige leeftijd. Zijn zoon Paul Nowee voltooide het Arendsoog-boek dat zijn vader nog onder handen had – en breidde de serie vervolgens met nog eens ruim veertig nieuwe delen uit. In totaal gingen er meer dan vijf miljoen Arendsoog-boeken over de toonbank. Ook Paul Nowee overleed toen hij 58 jaar oud was. Bij testament heeft hij bepaald dat er geen nieuwe boeken meer mogen verschijnen in de Arendsoog-reeks. Het is jammer dat het huis aan de Haagse Statenlaan nr. 88 waar Jan Nowee en zijn vrouw woonden met hun grote gezin – het bestond uit veertien kinderen – op geen enkele manier herinnert aan zijn illustere bewoner. 

De boeken over Arendsoog en Witte veder spelen in ‘het wilde westen’. Jan noch Paul Nowee zijn daar ooit echt geweest, net zoals hun beroemde Duitse voorganger Karl May (1842-1912), die schreef over Winnetou en Old Shatterhand, terwijl hij nooit in Amerika was geweest. 

De Limburger, 23 november 1935. 

Toen het eerste Arendsoogboek in 1935 verscheen, stond bij een signalement in de krant, dat een jeugdige lezer zijn eten en een potje voetbal voorbij liet gaan, om dit spannende nieuwe jongensboek maar niet weg te hoeven leggen. Of dit nu nog steeds zo zou gaan is de vraag; volgens de website arendsoog.info worden nog altijd met regelmaat nieuwe herdrukken op de markt gebracht.