De geanimeerde boekpresentatie in Leiden op 30 april 2026
draaide om Philipp Franz von Siebold (1796-1866). Von Siebold was van 1823-1829 als
arts werkzaam op de VOC-factorij Deshima, het befaamde kunstmatige eilandje in
de haven van Nagasaki. Deze Nederlandse handelspost was ruim twee eeuwen lang
de enige mogelijkheid tot contact met de rest van de wereld voor Japan en de
Japanners – en omgekeerd.
Het klinkt exotisch, maar de Nederlanders op Deshima waren
aan een strikt regime onderworpen en wat overheerste was eigenlijk verveling.
Omdat Von Siebold de geldende regels overtrad kwam hij in grote moeilijkheden, wat hem ten slotte te staan kwam op verbanning uit
Japan. Hij keerde naar Europa terug met een schat aan kennis en
aantekeningen, en grote verzamelingen Japonica. Veel van dit materiaal is in
Leiden bewaard gebleven, bij onder meer Naturalis, het Wereldmuseum en de
Leidse universiteitsbibliotheek.
Von Siebold werkte een en ander uit tot een meerdelig
naslagwerk getiteld Nippon, dat verscheen tussen 1832 en1851, in losse afleveringen, zoals toen gebruikelijk was. De platen spreken nog altijd tot de
verbeelding, maar Von Siebold was een slecht schrijver en de productie van het
boek in afleveringen in onbegrijpelijke volgorde maakten Nippon niet tot het
succes dat was gehoopt.
Daarom is nu een nieuw boek gemaakt. De bezorgers ervan, Kuniko
en Matthi Forrer, geven hierin Von Siebold de plaats die hem toekomt, en de
lezers van nu krijgen een overzichtelijk prachtwerk voorgeschoteld waarin het
materiaal in context toegankelijk is gemaakt. Het belang ervan is nog altijd
evident. Het zegt iets over de Westerse wetenschappelijke interesse voor het
toen nog onbekende, geheimzinnige Japan, en het toont ook de Japanners iets dat
verloren is gegaan, namelijk hun eigen bloeiende cultuur in de 19
de
eeuw.
Een bijzonder moment was de uitreiking van de eerste
exemplaren van het boek aan de ambassadeur van Japan in Nederland, zijne
excellentie Rokuichiro Michii, en aan Graf Constantin von
Brandenstein-Zeppelin, een nazaat van Von Siebold en president van het
Siebold-Gesellschaft in Würzburg.
Annejet van der Zijl verzorgde een inleiding bij de
heruitgave. Zij publiceerde al eerder over Von Siebold, met name over diens
Japanse geliefde en hun kind, die hij bij zijn verbanning noodgedwongen moest achterlaten, wat het drama van zijn leven was. Nippon, aldus Van der Zijl, bevat het beste van Von
Siebold: zijn liefde voor Japan. Allen kregen er die middag in
Leiden iets van mee, ook omdat voor de gelegenheid origineel materiaal te bezichtigen was: een vonk van inspiratie voor een nieuwe kennismaking.
Zie hier voor gegevens over de publicatie.
Reacties
Een reactie posten