Een en ander

Op vrijdag 24 april 2026 werd mij anderhalf uur de vloer gegund om te praten over schrijver, dichter, criticus en essayist E. du Perron (1899-1940). En over boeken van Du Perron, het verzamelen ervan, de lectuur, en wat dat voor mij betekend heeft. Dit gebeurde op uitnodiging van de Vereniging Vrienden van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag - voor de gelegenheid uitgebreid met enkele Vrienden van Huis van het Boek, voor sommigen beter bekend als 'Meermanno'.  Het was een voorrecht om op dit verzoek in te gaan, meer dan vijfendertig jaar nadat ikzelf op de KB mijn loopbaan begon. Het contact toen was tot stand gekomen via diezelfde E. du Perron. Ik had me, student nog, aangemeld als vrijwillig medewerker aan de productie van de Brieven -editie van Du Perron. Dat bracht me in contact met de KB. Die instelling bewaart namelijk een unieke Du Perron-collectie, oorspronkelijk uit het bezit van A.A.M. Stols (1900-1973), met wie Du Perron vanaf 1925 tot aan zijn dood vriendschappel...

In april 2026 bezocht een kleine delegatie liefhebbers van het werk van de schrijver E. du Perron het huis waar deze op 14 mei 1940 zijn laatste adem uitblies. Dit huis staat in Bergen (N.-H.) en bevindt zich grotendeels in oorspronkelijke staat. De bewoners - sinds 1970 eigenaars van het pand - ontvingen de bezoekers allervriendelijkst. Du Perron op zijn doodsbed.  Foto: Literatuurmuseum, Den Haag. P 00346 IV 006. Wat zich omtrent de schrijver, dichter en essayist Du Perron afspeelde in die meidagen in 1940 is bekend: zie bv. de column  van Tom Phijffer, op de website van de Mij. der Nederlandse Letterkunde. Door intensief werken en zwakke gezondheid had Du Perron zich uitgeput. Na de Duitse inval was het in zijn huis in Bergen, nabij een plaatselijk vliegveldje, te gevaarlijk. Du Perron verkreeg met vrouw en kind veiliger onderdak bij kennissen van hun vriend A. Roland Holst, in een fraaie villa aan de Eeuwigelaan, in een bosrijke omgeving. Du Perron ontbrak het talen...

In het Literatuurmuseum in Den Haag vond op 17 april 2026 de presentatie plaats van een boek over Nederlandse ‘foute’ schrijvers en literatuur: schrijvers die in de jaren dertig en veertig van de 20ste eeuw inspiratie zochten en vonden bij het nationaalsocialistische gedachtegoed. Denk aan Henri Bruning, Nico de Haas, George Kettmann en Albert Kuyle. De zaal in het Literatuurmuseum / Kinderboekenmuseum is duidelijk ontworpen voor gebruik door jonge mensen, terwijl ditmaal het publiek hoofdzakelijk bestond uit (optimistisch geschat) vijftigplussers. Bertram Mourits, hoofd collecties van het museum, stelt dat we in Nederland niet zo iemand kennen als Ezra Pound of Louis Ferdinand Céline. ‘Lucebert misschien?’, overwoog Mourits. Maar nee: die had immers toen ‘ie eenmaal begon te publiceren zijn foute denkbeelden achter zich gelaten. Pound en Céline dachten en schreven gruwelijk foute dingen, zijn nochtans salonfähig en worden als grote schrijvers beschouwd. Dat zulke figuren in de Neder...

Op 13 april 2026 klonk voor de derde keer poëzie in Carré. De eerste keer was in 1966, toen op initiatief van Simon Vinkenoog talrijke dichters het hoofdstedelijke podium betraden. Johnny the Selfkicker en Gerard [Kornelis van het] Reve epateerden toen het perplexe bourgeois publiek met hun spraakmakende optredens. De tweede keer poëzie in Carré was veertig jaar later, in 2006. Daarbij traden dichters op als Ilja Leonard Pfeijffer, Liesbeth Lagemaat en Tjitske Jansen – en H.H. ter Balkt, Gerrit Komrij en Menno Wigman … alle drie inmiddels dood. De presentator uit 2006, Joost Zwagerman: is er ook al niet meer.   Inmiddels – wéér twintig jaar later – is het tijd voor poëzie in Carré III, met levende dichters die nieuwe geluiden vertolken. Het publiek kwam overtuigend opzetten: ruim 1500 mensen vulden de zaal, onder wie merendeels jongeren. Het programma is van Joost Oomen, Ingmar Heytze en de Poezieboys . Dertien dichters doen hun ding. Muziek en theatrale...

Af en toe organiseert het Nederlands Genootschap van Bibliofielen een kleinschalige excursie, om materiaal te bekijken bij een verzamelaar thuis. De voornaamste charme daarvan is intimiteit. In huiselijke kring worden boeken, prenten of andere objecten getoond aan een tiental gelijkgestemden, meestal niet meer.  Deelnemers aan zo’n excursie staan er doorgaans met hun neus bovenop. De eigenaar/verzamelaar vertelt zijn of haar persoonlijke verhalen, met eigen associaties, herinneringen en accenten. Onweerstaanbaar is dat wat wordt getoond vaak gewoon mag worden aangeraakt, bekeken, besnuffeld en doorgebladerd. Een voorwaarde voor intense sensaties, waarbij alle zintuigen worden gestimuleerd – om het woord erotisch maar niet te gebruiken.  Op vrijdag 10 april 2026 vond een dergelijke bijeenkomst plaats bij een van de NGB-leden, in de provincie Zuid-Holland. Wat getoond werd waren bibliofiel uitgevoerde boeken, vaak prachtig gebonden en gedrukt in kleine oplagen. De verzamelaar h...

Op 8 april 2026, bijna vier maanden na het afscheid van yours truly als conservator Kaarten, Geografie & Reizen bij het Allard Pierson te Amsterdam, volgde in kleine kring nog een grande finale. Op uitnodiging van een van de relaties met wie de afgelopen jaren warme contacten zijn opgebouwd, maakten we een excursie boven Nederland per helikopter. Het weer kon niet beter, en allemaal hebben we genoten van een adembenemend evenement. Het gezelschap bestond uit vijf passagiers en drie piloten. Na vertrek in twee machines vanaf het HeliCentre nabij Lelystad airport volgde een bijna twee uur durende rondvlucht. Vanaf een hoogte van tussen de 500 en 1500 voet konden we uitkijken over ons kleine, dierbare en waterrijke land. Soms had je geen idee wat je zag, soms herkende je ’t meteen.  Grofweg koersten we over de randmeren richting Amsterdam, vlogen we noordelijk langs de hoofdstad naar de monding van het Noordzeekanaal, waarna een zwenking werd gemaakt naar links, om vervolgens de...

De Middelzee. Bron:    Historisch centrum Leeuwarden.   Het tot nu toe noordelijkste optreden van Marieke van Delft en yours truly, onderdeel van de Nederland-Waterland-tour, vond begin april 2026 plaats in Woudsend. Op uitnodiging van een plaatselijke vereniging hielden wij een voordracht, met ons boek als leidraad en uiteraard een stevig inhoudelijk accent op de provincie Friesland. Dus behandelden wij de middeleeuwse Middelzee, en het dispuut dat woedde in de 19de eeuw over het ontstaan daarvan. Ook gingen wij in op de Sportkaart van Friesland (onmisbaar voor zeilers, schaatsers en fietsers) die is uitgegeven door ‘De Friesche ijsbond’, en besteedden we aandacht aan het Ir. D.F. Woudagemaal nabij Lemmer, het oudste en grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld.  Sportkaart van Friesland. Bron:  Tresoar Leeuwarden.   Het publiek was met de plaatselijke omstandigheden goed vertrouwd, wat de kwaliteit van het evenement ten goede kwam. Wat niet wil ...