Posts

Archipel in inkt of van studenten die een boek maken

Afbeelding
Op woensdag 4 maart 2026 vond in De nieuwe Anita in Amsterdam de presentatie plaats van het boek Archipel in inkt . Het boek bevat achttien essays over Nederlands-Indische letterkunde. Er is voor gekozen in te gaan op actuele thema's en op minder bekende figuren. Al te voor de hand liggende auteurs en onderwerpen vermeden de studenten. Dus vinden we in dit boek wel opstellen over Suwarsih Djojopuspito, Marie Sloot en Basuki Gunawan en niet over Multatuli en Couperus. De bundel is gemaakt door studenten van de Universiteit van Amsterdam. In de context van de UvA master Redacteur / editor is onderzoek gedaan in het Literatuurmuseum in Den Haag. Voor veel studenten was het een eerste kennismaking met onderzoek doen aan de hand van originele documenten. Vervolgens gegevens analyseren en op grond daarvan conclusies trekken en een essay schrijven was evenzeer een nieuwe en kennelijk stimulerende ervaring voor de jonge onderzoekers.  Daarbovenop kwam dan nog eens de gezamenlijke inspann...

Op de TU Delft

Afbeelding
Het optreden voor een groep studenten van de TU Delft week in veel opzichten af van eerdere afleveringen van de #NederlandWaterlandtour. Ten eerste spraken we in het Engels. Ten tweede deelden we de vloer met een andere spreker. Ten derde traden we op voor wetenschappelijk georiënteerd  publiek, wat toch iets anders is dan klanten van een boekwinkel. Voor zo'n groep overwegend jonge mensen spraken we nog niet eerder. Onze collega-spreker was journalist René Didde. Zijn voordracht - en ook zijn boek - betrof niet water, zoals het onze, maar droogte. 'Nederland' zo betoogde hij, 'is niet zozeer een land van water of droogte. Het is een land van extremen geworden: heel véél water, of wekenlang aanhoudende droogte'. Dat is de situatie die hij schetst in zijn boek, en waaraan Nederlanders het hoofd moeten bieden.  Voor de gelegenheid hadden Marieke van Delft en yours truly het verhaal dat wij presenteren in vervolg op het boek Nederland Waterland uit 2025 helemaal herz...

Gemengde gevoelens in Zwolle

Afbeelding
Ditmaal was de aanlegplaats van de NederlandWaterlandtour de oude hanzestad Zwolle. Samen met co-auteur Marieke van Delft werd weer een lezing gegeven in vervolg op de publicatie van het boek Nederland waterland. Een geschiedenis in 100 oude kaarten. Het optreden was voorzien in de vestiging van Libris-boekhandel Van der Velde ‘In de broeren’ - een kerk die ruim 500 jaar geleden werd gesticht door Dominicaner monniken. En we kunnen er kort over zijn: het is de mooiste boekhandel waar we tot nu toe hebben opgetreden. Nog een hoogtepunt – en een primeur – was dat de schrijvers van ‘Nederland Waterland’ werden geïnterviewd. Marianne Lankelma van het tijdschrift van H2O waternetwerk , wilde alles weten over de werkwijze die aan het boek ten grondslag lag. Er is uitvoerig op de vragen ingegaan, voor een bijdrage waarvoor in het blad maar weinig plaats is. We zijn benieuwd naar het resultaat.   Er was ook een minpunt – laten we dit gewoon erkennen. Ondanks de inspanningen van de co...

In Haarlem, in het Noord-Hollands Archief

Afbeelding
Het eerste optreden in de Nederland-Waterlandtour in het jaar 2026 vond plaats in Haarlem. Op 12 januari waren we te gast in het Noord-Hollands Archief in de Jansstraat. Voor het kaartenboek waar het allemaal om begonnen is, is veel materiaal uit deze archiefinstelling gebruikt. Dat leidde ook meteen tot een bijzondere primeur.   Voor het eerst namelijk bij een van de voordrachten die we sinds oktober 2025 hebben gehouden, kwam er origineel materiaal voor de dag. Een aantal kaarten is door archiefmedewerkers uit het depot gehaald, zodat de aanwezigen deze in het echt konden bekijken. De ervaring leert dat dit iets toevoegt, dat op geen enkele andere wijze is te verwezenlijken. Tijdens de voordracht is uiteraard op het ‘Haarlemse’ materiaal extra de aandacht gevestigd.   Het publiek, zo'n zestig mannen en vrouwen, reageerde enthousiast. De Kennemer boekhandel verkocht een aantal boeken. Sommige oude vrienden en bekenden kwamen ons de hand drukken: het was weer een mooie bijee...

In Emmeloord: vier meter onder N.A.P.

Afbeelding
De presentatie van het boek Nederland Waterland vond in oktober 2025 plaats aan de oever van de Maas, in de havenstad Rotterdam, in een voormalig zwembad. Veel wateriger wordt het niet, dachten wij. Aansluitend op de publicatie van dat boek begon de #NederlandWaterlandtour: een reeks lezingen in boekhandels en bibliotheken, in de laatste maanden van het jaar. Op 18 december vond de elfde aflevering van deze reeks plaats, in Emmeloord: dat ligt zo’n 4 meter onder zeeniveau. In de bibliotheek ter plaatse werden wij verrast door een record-opkomst: meer dan zeventig mensen hadden zich aangemeld! Natuurlijk was het optreden waar mogelijk inhoudelijk toegesneden op regionale bijzonderheden, en dat lukte ditmaal bijzonder goed. We stonden stil bij de aanleg van de Afsluitdijk en de IJsselmeerpolders. Speciale aandacht was er voor de Noordoostpolder, die kort na de aanleg - medio jaren '40 - ook wel werd aangeduid als Urkerland. Tot slot werden ook de meer recent aangelegde Marker Wadd...

Nederland-Waterland-tour: op zondag naar de kerk

Afbeelding
Op 7 december 2025 was de aanlegplaats van de Nederland-Waterland-tour voor het eerst aan een gracht: De Wittenkade in Amsterdam. Ook voor het eerst werd opgetreden in een kerk, wel toepasselijk op zondag. Een veertigtal geïnteresseerden had zich naar de Nassaukerk begeven voor een voordracht als onderdeel van het plaatselijke culturele podium Nassau .  Foto collectie Stadsarchief Amsterdam. Het programma behelst zoals gebruikelijk een lezing met plaatjes, in vervolg op de publicatie van het boek Nederland waterland. Een geschiedenis in 100 oude kaarten (Tielt, Lannoo, 2025).  Natuurlijk werd het programma aangepast aan lokale bijzonderheden. Dus praatten we over de aanleg van het Noordzeekanaal, het haven- en sluizencomplex in IJmuiden, het N.A.P. waarvan de voorloper is uitgewerkt in de 17de eeuw door de Amsterdamse burgemeester Johannes Hudde en over de badgelegenheid voor schoolkinderen in Frederik Hendrikstraat.  Misschien was er meer publiek komen opdagen als we n...

"Amersfoort ligt niet aan zee"

Afbeelding
Nederland - De dijken weggedacht   Op 22 november 2025 trad het team van de #NederlandWaterlandtour op in Noordwijk. In de sfeervolle en uitnodigende boekwinkel Van der Meer verzamelde zich een klein en aandachtig gehoor. Buiten werd het langzaam donker, binnen werd het gezelschap in vogelvlucht meegenomen door de geschiedenis van Nederland aan de hand van honderd oude kaarten, met de nadruk op #water: water als vriend en als vijand, water als voorwaarde en als fatum.  Al meteen aan het begin werd verrassend de toon gezet door een felle reactie vanuit het publiek. Het gebruik van de frase 'Amersfoort aan zee' - die kernachtig en beeldend het resultaat verwoordt van zeespiegelstijging als gevolg van klimaatverandering - werd krachtig afgewezen: spreker vroeg of hij bij een politiek-drammerige voordracht zat of bij een wetenschappelijk verantwoord discours. Hij kon deels worden gerustgesteld: feit is dat Amersfoort niet aan zee ligt. Dat dat ooit wel zo was, en wie weet ook in ...